کتاب جهاد و فطرت

«جهاد و فطرت» با عنوان فرعی «نقش توسعه من در جهاد فطری» نوشته حجت‌الاسلام محمدرضا عابدینی و به کوشش مهدی کشتکاران تدوین و توسط نشر معارف منتشر شده است. این کتاب حاصل مباحث و جلسات درسی عابدینی درباره مفهوم جهاد است و تلاش می‌کند رابطه میان جهاد، فطرت انسانی، کمال و دفاع از حق را با رویکردی تحلیلی توضیح دهد.

محور اصلی کتاب این پرسش است که چرا جهاد در اندیشه اسلامی جایگاهی اساسی دارد و چه نسبتی با سرشت و فطرت انسان دارد؟ نویسنده تلاش می‌کند مفهوم جهاد را از برداشت‌های محدود و صرفاً نظامی فراتر ببرد و آن را به‌عنوان نوعی تلاش و حرکت برای عبور از موانع و رسیدن به کمال بررسی کند. در این نگاه، دفاع از خود، حفظ حیات، مقابله با موانع و تلاش برای رشد، ریشه‌هایی فطری و عقلانی دارند.

کتاب در دو فصل اصلی تنظیم شده است. فصل نخست با عنوان «مبانی جهاد» به موضوعاتی مانند «ادراک من»، علاقه به خود، دفاع فطری، حق تصرف برای بقا، حق دفاع از خود و مفهوم «گستره من» می‌پردازد. نویسنده از این مباحث برای توضیح این نکته استفاده می‌کند که انسان در مسیر رشد و کمال، با موانعی روبه‌روست و فطرت او اقتضا می‌کند برای حفظ و توسعه وجود خود در برابر این موانع ایستادگی کند.

فصل دوم با عنوان «حقیقت جهاد، هدف، شاخصه‌ها، گستره و مراتب جهاد» وارد بحث اصلی‌تر می‌شود. در این بخش، موضوعاتی همچون دفاع از توحید، هدف جهاد، نابودی فتنه، احیای راه خدا، کمال و سرعت رشد، جدایی حق از باطل و ارتباط جهاد با ظهور بررسی می‌شوند. همچنین نویسنده به ویژگی‌های جهاد در راه خدا، ویژگی‌های مجاهد و مراتب و گستره جهاد و دعوت می‌پردازد.

یکی از ویژگی‌های قابل توجه کتاب، تلاش برای ارائه بحث جهاد با زبان عقلانی و فطری است؛ یعنی نویسنده می‌کوشد ابتدا مفهوم جهاد را به عناصر بنیادی آن بازگرداند تا مخاطب بتواند فارغ از پیش‌فرض‌های مذهبی، درباره مفاهیمی مانند دفاع، حق حیات، مقابله با ظلم و حرکت انسان به سوی کمال تأمل کند. از این منظر، جهاد در کتاب صرفاً یک حکم فردی یا نظامی نیست، بلکه در پیوند با انسان‌شناسی، توحید و هدف نهایی زندگی انسان بررسی می‌شود.

در مجموع، «جهاد و فطرت» کتابی تحلیلی در حوزه معارف اسلامی است که تلاش می‌کند مفهوم جهاد را از زاویه‌ای متفاوت بررسی کند و ارتباط آن را با فطرت، دفاع، رشد انسان، توحید و تحقق کمال نشان دهد. این کتاب برای علاقه‌مندان به اندیشه اسلامی، فلسفه دین، انسان‌شناسی دینی، فرهنگ مقاومت و مباحث قرآنی می‌تواند مطالعه‌ای قابل توجه باشد.

نویسنده: محمدرضا عابدینی

گردآورنده: مهدی کشتکاران

ناشر: نشر معارف

عنوان فرعی: نقش توسعه من در جهاد فطری