کتاب فرهنگ اعلام سخن (3جلدی)

فرهنگ اعلام سخن به کوشش دکتر حسن انوری و با همکاری گروهی از پژوهشگران، در سه جلد توسط انتشارات سخن منتشر شده است. این مجموعه در واقع بخش «اعلام» و زندگینامه‌های کوتاهِ مرتبط با مجموعه بزرگ فرهنگ سخن است و به معرفی چهره‌های برجسته ایران و جهان می‌پردازد.

این فرهنگ شامل شرح حال اجمالی سرآمدان دانش، هنر، فن و سیاست در دوره‌های مختلف تاریخی است. در مدخل‌های کتاب، اطلاعاتی فشرده و کاربردی درباره شخصیت‌های شناخته‌شده ارائه می‌شود تا خواننده بتواند در مدت کوتاه با زندگی، حوزه فعالیت و جایگاه تاریخی یا علمی هر فرد آشنا شود. از این نظر، کتاب بیشتر یک مرجع برای مراجعه سریع و پژوهش است تا یک مجموعه زندگینامه تفصیلی.

یکی از ویژگی‌های مهم کتاب، گستردگی دامنه شخصیت‌های مورد بررسی است. معیار اصلی انتخاب افراد، «شهرت» آنان بوده و در گزینش شخصیت‌ها، ملاحظات اخلاقی، ذوقی یا سلیقه‌ای ملاک قرار نگرفته است. بنابراین خواننده با مجموعه‌ای متنوع از شخصیت‌های حوزه‌های مختلف علمی، فرهنگی، هنری، فنی و سیاسی روبه‌رو می‌شود.

از نظر زمانی نیز این اثر دارای محدوده مشخصی است؛ در تدوین آن، پایان سال ۱۳۸۵ شمسی به‌عنوان مرز تاریخی در نظر گرفته شده و شرح حال افرادی آورده شده که تا آن زمان درگذشته‌اند. به همین دلیل، «فرهنگ اعلام سخن» را می‌توان منبعی مناسب برای شناخت شخصیت‌های تاریخی و معاصر دانست.

تألیف این مجموعه از خرداد ۱۳۷۸ آغاز شده و در اسفند ۱۳۸۴ به پایان رسیده است. سه جلد این فرهنگ در مجموع مجموعه‌ای گسترده از مدخل‌های اعلام را دربرمی‌گیرد و به دلیل حجم و تنوع اطلاعات، برای دانشجویان، پژوهشگران، نویسندگان، مترجمان و علاقه‌مندان به تاریخ و فرهنگ ایران و جهان کاربرد زیادی دارد.

در مجموع، فرهنگ اعلام سخن را می‌توان یکی از منابع مرجع ارزشمند فارسی برای دسترسی سریع به اطلاعات زندگی و جایگاه شخصیت‌های برجسته دانست؛ کتابی که با ارائه اطلاعات فشرده و منظم، امکان شناخت اولیه افراد تأثیرگذار در دانش، هنر، فن و سیاست را فراهم می‌کند و می‌تواند در کنار سایر فرهنگ‌های مجموعه سخن، منبعی کاربردی برای مطالعات عمومی و پژوهشی باشد.