«او و گربه‌اش» (She and Her Cat) اثری داستانی و لطیف از ماکوتو شینکای است که با همکاری ناروکی ناگاکاوا نوشته شده و ریشه در انیمه کوتاه و تحسین‌شده‌ای به همین نام دارد. نسخه داستانی ژاپنی این اثر در سال ۲۰۱۳ منتشر شد و در چهار داستان کوتاهِ مرتبط، زندگی زنان جوان و گربه‌هایی را روایت می‌کند که به شکلی عمیق با یکدیگر پیوند خورده‌اند.
داستان‌ها در فضای شهری ژاپن شکل می‌گیرند و موضوع اصلی آنها تنهایی، رابطه انسان و حیوان، دشواری برقراری ارتباط، عشق، فقدان، امید و تلاش برای پیدا کردن جای خود در زندگی است. ویژگی مهم کتاب این است که روایت تنها از نگاه انسان‌ها دنبال نمی‌شود؛ بلکه در بخش‌هایی، زاویه دید میان زنان و گربه‌هایشان جابه‌جا می‌شود. همین شیوه باعث می‌شود خواننده اتفاقات معمول زندگی را از زاویه‌ای متفاوت ببیند.
در داستان نخست، گربه‌ای که در یک جعبه مقوایی رها شده، با زنی جوان روبه‌رو می‌شود. زن او را به خانه می‌برد و نام چوبی (Chobi) را برایش انتخاب می‌کند. این رابطه به تدریج به نقطه اتکایی برای هر دو تبدیل می‌شود. زن با مشکلات عاطفی و تنهایی خود دست‌وپنجه نرم می‌کند و گربه نیز جهان بیرون را از طریق زندگی او می‌شناسد. ناشر رسمی کتاب این رابطه را نقطه آغاز داستانی درباره زندگی مستقل، آزادی و تنهایی انسان در بزرگسالی معرفی می‌کند.
در داستان‌های بعدی نیز گربه‌ها صرفاً حیوانات خانگی نیستند؛ آنها به نوعی همراه و شاهد زندگی شخصیت‌ها تبدیل می‌شوند. زنان داستان با مسائل مختلفی مانند تصمیم‌گیری درباره آینده، روابط عاطفی، تنهایی و دشواری‌های زندگی روزمره مواجه‌اند و ارتباط با گربه‌ها به آنها امکان می‌دهد بخشی از احساسات خود را تجربه یا بهتر درک کنند. نسخه منتشرشده توسط Simon & Schuster این اثر را مجموعه‌ای از چهار داستان مرتبط معرفی می‌کند که در آنها چهار زن و گربه‌هایشان با شکنندگی زندگی، انزوا و محدودیت‌های ارتباط میان انسان‌ها مواجه می‌شوند.
یکی از جذاب‌ترین جنبه‌های کتاب، تفاوت نگاه انسان و حیوان به جهان است. انسان‌ها معمولاً درگیر آینده، گذشته، روابط و تصمیم‌های پیچیده‌اند؛ در حالی که گربه‌ها بیشتر در لحظه زندگی می‌کنند و جهان را از طریق صداها، بوها، حرکت‌ها و رفتار صاحبانشان تجربه می‌کنند. همین تفاوت باعث می‌شود مسائل ظاهراً ساده زندگی، معنایی تازه پیدا کنند.
تنهایی یکی از مهم‌ترین مضامین کتاب است. شخصیت‌های زن داستان در محیطی شلوغ و مدرن زندگی می‌کنند، اما شلوغی شهر لزوماً به معنای ارتباط واقعی با دیگران نیست. کتاب نشان می‌دهد ممکن است انسان در میان آدم‌های فراوان احساس تنهایی کند و در مقابل، یک رابطه ساده و صمیمی با موجودی دیگر بتواند احساس تعلق و آرامش ایجاد کند.
از سوی دیگر، کتاب درباره ارتباط نیز حرف می‌زند. انسان‌ها همیشه نمی‌توانند احساساتشان را به زبان بیاورند و گاهی سوءتفاهم‌ها از همین ناتوانی در بیان احساسات شکل می‌گیرند. رابطه میان انسان و گربه نیز بدون استفاده از زبان انسانی شکل می‌گیرد؛ بنابراین کتاب به شکل ظریفی این پرسش را مطرح می‌کند که آیا برای فهمیدن یکدیگر، همیشه به کلمات نیاز داریم؟
این اثر همچنین درباره نجات متقابل است. در ظاهر، انسان گربه را نجات می‌دهد؛ مثلاً او را از خیابان برمی‌دارد و به خانه می‌آورد. اما با گذشت زمان، مشخص می‌شود که این رابطه یک‌طرفه نیست و گربه نیز می‌تواند به زندگی انسان معنا، همراهی و آرامش بدهد. در معرفی فارسی کتاب نیز بر همین رابطه دوسویه و تأثیر حضور گربه‌ها بر زندگی شخصیت‌ها تأکید شده است.
کتاب «او و گربه‌اش» برای کسانی که به داستان‌های کوتاه، ادبیات ژاپن، داستان‌های احساسی، رابطه انسان و حیوان و آثار تأمل‌برانگیز درباره تنهایی و زندگی روزمره علاقه دارند، می‌تواند انتخاب جذابی باشد. نثر و فضای اثر بیشتر بر احساس، تصویرسازی و لحظه‌های کوچک زندگی تمرکز دارد تا حادثه‌های بزرگ و پیچیده.
نکته مهم درباره این اثر آن است که ماکوتو شینکای ابتدا در سال ۱۹۹۹ یک انیمه کوتاه پنج‌دقیقه‌ای با عنوان «او و گربه‌اش» ساخت؛ اثری که از نخستین کارهای شناخته‌شده او محسوب می‌شود. بعدها داستان در قالب ادبی گسترش پیدا کرد و نسخه کتابی با همکاری ناروکی ناگاکاوا شکل گرفت.
در مجموع، «او و گربه‌اش» داستانی درباره اتفاقات بزرگ و خارق‌العاده نیست؛ بلکه درباره آدم‌های معمولی، تنهایی‌های پنهان، روابط شکننده و تأثیر حضور یک موجود دیگر در زندگی ما است. کتاب نشان می‌دهد گاهی یک رابطه ساده می‌تواند در تاریک‌ترین دوره‌های زندگی، احساس تعلق و امید ایجاد کند.
درباره نویسنده
ماکوتو شینکای از مشهورترین فیلم‌سازان انیمه ژاپن و خالق آثاری مانند «نام تو» (Your Name) و «هواشناسی با تو» (Weathering with You) است. او فعالیت هنری خود را با پروژه‌های کوتاه آغاز کرد و «او و گربه‌اش» از آثار اولیه و مهم او محسوب می‌شود. ناروکی ناگاکاوا نیز نویسنده و فیلمنامه‌نویس ژاپنی در حوزه بازی، انیمه و ادبیات است و نسخه داستانی «او و گربه‌اش» را با الهام از اثر شینکای نوشته است.
