کتاب «اسلام و نیازهای زمان» تالیف مرتضی مطهری، که جلد دوم و آخرین جلد از مجموعه «اسلام و مقتضیات زمان» می باشد مشتمل است بر مباحثی که در سال 1351 هجری شمسی در «انجمن اسلامی پزشکان» در موضوع مذکور ایراد شده و از آنجا که حالت مباحثه داشته است، گاهی حضار مجلس نیز اظهار نظر کرده اند که خلاصه های این اظهار نظر ها و پاسخ های استاد درج گردیده است.
مباحث این کتاب -خصوصا نیمه اول آن که در چگونگی انطباق قوانین اسلام با شرایط مختلف زمانی میباشد- تا حد زیادی دید فقهی استاد شهید را در این خصوص و به ویژه هماهنگی آن با نظرات حضرت امام خمینی (رضوان الله علیه) در باب اختیارات وسیع حاکم شرعی یا ولی فقیه را آشکار می سازد، و جالب این جاست که این بحث ها سال ها قبل از پیروزی انقلاب اسلامی ایراد شده و این نشان دهنده دقت نظر استاد و دید صائب اجتماعی شهید فرزانه در طرح مسائل فکری مورد نیاز است.